Má Vlast

Má Vlast (betekenis: Mijn Vaderland) is een werk van zes symfonische gedichten door de Tsjechische componist Bedřich Smetana. Het is een prachtig voorbeeld van programmatische muziek.
In Má Vlast combineerde Smetana de vorm van het symfonisch gedicht – bedacht door Franz Liszt – met de idealen van de nationalistische muziek die men in Tsjechië kende in het einde van de 19e eeuw. Elk gedicht beschrijft een aantal aspecten van het landschap, de geschiedenis of de legendes van Bohemen.
Bekend is vooral het tweede gedicht, Vltava (De Moldau). Het is door Smetana geschreven tussen 20 november 1874 en 8 december 1874. Hij schreef het stuk eerst als een piano soloversie, en arrangeerde het later voor orkest. De première was op 4 april 1875. Vltava is verreweg het bekendste werk van Smetana.

Vltava schetst een tocht door het Boheemse land langs de Vltava. Aan het begin beschrijft een snel thema in de twee fluiten het geborrel van twee kleine bronnen. De stroompjes vloeien samen en vormen het begin van de rivier. Er klinkt een bezielende en beeldende melodie, waarachter de strijkers weer het geborrel van de twee kleine bronnen laten horen. Terwijl de rivier de Vltava door het bos stroomt, imiteert de kopersectie van het orkest het geluid van jachthoorns, en roept zo beelden op van de jacht verderop in het landschap.

Daarna verandert de muziek in een polka, als de rivier langs een plek stroomt waar gasten tijdens een bruiloft aan het dansen zijn. Vervolgens beelden de strijkers, met zacht spel, een groepje mythologische waternimfen uit. Dan nadert de Vltava de hoofdstad Praag, de bekkens slaan en de trommels roffelen als het water de stroomversnellingen van St. Jan boven de stad bereikt. Het gedicht eindigt in een jubelende sfeer, als de Vltava door Praag heen stroomt en zich dan samenvoegt met de Elbe.

In dit stuk “kleurde” Smetana de muziek om zo het geluid van de machtigste rivier van de Bohemen, de Vltava, weer te geven.

Smetana schreef over zijn compositie:

“De compositie beschrijft de loop van de Vltava, beginnend bij de twee kleine bronnen, waarna de samenkomst volgt. De Vltava komt door bossen en weides, door het landschap waar boeren een bruiloft vieren, de dans van de waternimfen in het maanlicht: op nabij gelegen rotsen prijken kastelen, paleizen en ruïnes. De Vltava stroomt St. Jans stroomversnellingen in, waarna hij verbreedt en naar Praag stroomt langs kasteel Vyšehrad. Dan verdwijnt hij magisch in de verte, eindigend in de Elbe.” ‘

• Toen Smetana het eerste symfonisch gedicht Vyšehrad schreef was hij al helemaal doof. Smetana was doof geworden door de aandoeningen van syfilis. Dit betekent dat Smetana heel Má Vlast heeft geschreven terwijl hij doof was.
• Má Vlast wordt wel eens de meest nationalistische muzikale uiting van de 19e eeuw genoemd.
• In 2002, bij de overstroming van de Moldau begon Bar Le Duc-water juist een reclamereeks met deze muziek (lekker water) en met name Vltava eerst met het hoofdthema en daarna met een andere gedeelte uit Vltava (dansende pakken water).

Bron: Wikipedia

Geinspireerd door de achtergrondmuziek op Otto’s weblog ben ik eens weer mijn LP’s ingedoken en daarna nog Youtube… Wij hadden Má Vlast vroeger op school doorgenomen en ik vergeet nooit, hoe detail- en kleurrijk de muziekleraar de verloop van de Moldau beschreef tijdens het beluisteren, je zag het bijna voor je…